
Son güncelleme: 1 Kasım 2026.
Backlink konusunu anlamak için biraz Google’ın ilk yıllarına dönmek gerekiyor.
Kısa tarihçe: PageRank
Google ilk çıktığında onu rakiplerinden ayıran en önemli fikirlerden biri PageRank’ti. Temel yaklaşım kabaca şuydu:
Bir web sayfasına başka sayfalar bağlantı veriyorsa, bu bağlantılar o sayfanın önemine dair bir sinyal olabilir.
Ama sistem hiçbir zaman sadece “100 link, 50 linkten iyidir” kadar basit değildi. Google’ın ilk PageRank yaklaşımında link veren sayfanın kendisinin ne kadar önemli olduğu da hesaba katılıyordu. Yani güçlü bir sayfadan gelen bağlantı ile hiç değeri olmayan bir sayfadan gelen bağlantı aynı kabul edilmiyordu. Ayrıca link veren sayfanın kaç farklı yere bağlantı verdiği de hesaplamanın parçasıydı.
Eski SEO yapanların hatırlayacağı bir şey daha vardı:
Google Toolbar PageRank.
Google Toolbar üzerinde ziyaret ettiğiniz sayfanın PageRank değeri kullanıcıya gösterilebiliyordu. O dönem SEO sektöründe bu değer neredeyse bir para birimi gibiydi. PR 2, PR 4, PR 6, PR 9…
Bir backlink konuşulurken ilk sorulardan biri “Bu sitenin PR’ı kaç?” olurdu.
Ama burada önemli bir detay vardı:
PageRank aslında domainin değil, sayfanın değeriydi.
Yani bir sitenin ana sayfası çok yüksek PageRank’e sahipken içerideki başka bir sayfanın değeri çok daha düşük olabiliyordu. Bu nedenle “PR 7 siteden link aldım” demek bile tek başına yeterli değildi. Linkin hangi sayfadan geldiği önemliydi.
Zaman içerisinde Google’ın sıralama sistemleri çok daha karmaşık hale geldi. Başlangıçta link analizi çok baskın bir sinyalken zamanla içerik kalitesi, sorguyla alaka, spam tespiti, kullanıcıya fayda, yerel sonuçlar, güncellik ve çok sayıda başka sinyal sisteme eklendi.
Backlink tarafı da değişti. SEO’nun ilk dönemlerinde çok yüksek PageRank’e sahip bir sayfadan bağlantı almak, konu ilişkisi çok zayıf olsa bile oldukça güçlü sonuçlar doğurabiliyordu. Bu da doğal olarak link satın alma, link takası ve PageRank manipülasyonunun büyümesine yol açtı.
Bugün artık sadece “Kim link verdi?” sorusuna bakmak yeterli değil. Şunlar da önemli hale geliyor:
- Link hangi sayfadan geliyor?
- Sayfanın konusu ne?
- Linkin bulunduğu içerik bizim konumuzla ilgili mi?
- Link doğal bir referans mı?
- Kullanıcı açısından anlamlı mı?
- Hangi anchor text kullanılmış?
- Link sponsorlu mu?
- Link veren site gerçek bir yayın mı, yoksa link satmak için oluşturulmuş bir yapı mı?
- Bağlantı hangi ülke ve dil bağlamında geliyor?
Dolayısıyla backlinkin çalışma mantığı yıllar içerisinde ciddi şekilde değişti. Ama değişmeyen bir şey var:
Web üzerindeki bağlantılar hâlâ Google’ın temel sinyallerinden biri.
Bu yüzden bazen “Backlink artık önemli değil.” cümlesine katılmıyorum. Daha doğru ifade bence şu:
Backlink eskisi kadar basit değil.
Eskiden yüksek PageRank’li bir sayfadan link almak başlı başına büyük bir avantaj olabiliyordu. Bugün ise bağlantının değeri çok daha fazla bağlama bağlı. Konu, sayfa, kaynak, anchor text, bağlantının niteliği ve referansın ne kadar doğal olduğu birlikte önem kazanıyor.
Yani backlink Google’ın ilk yıllarındaki kadar tek başına belirleyici olmayabilir. Ama Google’ın çalışma mantığının bel kemiğini oluşturan fikirlerden biri olan web üzerindeki referans ilişkisi, önemini hâlâ koruyor.
1. Backlink nedir?
Başka bir web sitesinin sizin sitenizdeki bir sayfaya bağlantı vermesine backlink diyoruz.
Örneğin bir teknoloji sitesi “SEO konusunda detaylı rehber için imza.com’daki bu içeriğe bakabilirsiniz.” deyip sizin sayfanıza bağlantı verirse bu bir backlink.
En basit haliyle: site-a.com → site-b.com
Ama backlink sayısını saymak tek başına bize çok az şey anlatıyor. Çünkü 100 backlinkin tamamı aynı değerde değil.
2. Backlink neden önemli?
İnterneti büyük bir referans ağı gibi düşünebiliriz.
Bir makalede başka bir araştırmaya atıf verilir. Bir haber sitesi resmi kaynağa bağlantı verir. Bir sektör yazısı kullandığı aracı kaynak gösterir. Bir üniversite araştırmasında yararlandığı veriye link verir.
Bağlantı burada sadece teknik bir öğe değil.
Bir kaynağa referans verme biçimi.
Google’ın link sistemleri de sayfalar arasındaki ilişkileri anlamak için bağlantılardan yararlanıyor. Ama bu:
Daha çok link = daha yüksek sıra
şeklinde çalışan basit bir sistem değil.
3. Her backlink aynı değerde mi?
Hayır. Şöyle iki backlink düşünelim.
Birincisi, SEO ile ilgili kapsamlı bir araştırmanızın sektörün tanınmış bir teknoloji yayını tarafından kaynak gösterilmesi. İkincisi, dünyadaki her konudan binlerce bağlantı satan bilinmeyen bir siteden footer linki almanız.
İkisi teknik olarak backlink. Ama aynı şeyi ifade etmiyorlar.
Ben backlink değerlendirirken sadece “Bu sitenin metriği kaç?” diye bakmıyorum. Şunlara da bakıyorum:
- Site gerçekten aktif mi?
- Konumuzla ilgili mi?
- Gerçek kullanıcıları var mı?
- Link hangi içerikten geliyor?
- Linkin veriliş nedeni mantıklı mı?
- Sayfanın kendisi güçlü mü?
- Site sürekli yüzlerce alakasız siteye link mi satıyor?
- Link editoryal olarak mı verilmiş?
- Bağlantının bulunduğu içerik gerçekten okunmaya değer mi?
Bence backlink kalitesini tek bir sayıya indirgemek en sık yapılan hatalardan biri.
4. Alaka neden önemli?
Bir endüstriyel paketleme makinesi üreticisi düşünelim. Şu iki siteden backlink aldığını varsayalım:
- Ambalaj ve üretim teknolojileri üzerine yayın yapan bir sektör sitesi
- Moda dedikoduları yayınlayan yüksek trafikli bir site
İkinci sitenin trafiği ve bazı SEO metrikleri daha yüksek olabilir. Ama ilk bağlantının bağlamı çok daha anlamlı. Çünkü aynı konu alanındayız.
Bu yüzden backlink analizinde sadece sitenin genel büyüklüğüne değil, bağlantının konu ile ilişkisine de bakmak gerekiyor.
5. Referring Domain nedir?
Bir siteden kaç backlink aldığımız ile kaç farklı siteden backlink aldığımız farklı şeyler.
Örneğin site-a.com sitenize 500 farklı sayfadan link vermiş olabilir. Bu durumda:
- 500 backlink
- 1 referring domain
Başka bir senaryoda 100 farklı site size birer link vermiş olsun. Bu durumda:
- 100 backlink
- 100 referring domain
Bu iki profil aynı değil. Bu yüzden backlink analizinde toplam backlink kadar Referans Veren Alan Adı (Referring Domain) sayısına da bakıyoruz.
Ama yine burada da sayı tek başına yeterli değil. 100 düşük kaliteli referring domain, 10 güçlü ve gerçekten ilgili siteden daha değerli olmak zorunda değil.
6. Aynı siteden 100 link mi, 100 farklı siteden birer link mi?
Bu sorunun tek satırlık matematiksel cevabı yok. Ama genel olarak aynı kaynaktan sürekli gelen yüzlerce bağlantının her birini bağımsız bir yeni referans gibi düşünmek doğru değil.
Örneğin bir haber sitesi footer’a sizin linkinizi koyarsa yüz binlerce backlink oluşabilir. SEO aracında çok büyük bir sayı görürsünüz. Ama gerçekte tek bir site size sitewide link vermiştir.
Bu yüzden:
Backlink sayısı yüksek = güçlü backlink profili
çıkarımı yapamayız. Raporlarda mutlaka backlink sayısını referring domain ile birlikte okumak gerekir.
7. Otorite nedir?
SEO’da “otorite” kelimesini çok kullanıyoruz. Ama burada dikkatli olmak gerekiyor.
Google’ın bize “Bu sitenin Authority Score’u 78.” şeklinde verdiği resmi bir puan yok. Bu yüzden “otorite”yi tek bir Google metriği gibi düşünmek doğru değil.
Ben daha çok şu unsurların birleşimi olarak düşünüyorum:
- Web üzerindeki tanınırlık
- Konu uzmanlığı
- Referanslar
- Backlink profili
- Marka bilinirliği
- İçerik geçmişi
- Güven
8. DR ve DA nedir?
SEO araçları kendi karşılaştırma metriklerini geliştiriyor.
Örneğin Ahrefs’in Domain Rating (DR) metriği bir sitenin backlink profilinin göreli gücünü göstermeye çalışıyor. Moz’un Domain Authority (DA) metriği de benzer şekilde kendi tahmin sistemine dayanıyor.
Bunlar faydalı mı? Evet. Rakipleri karşılaştırırken, link fırsatlarını incelerken veya genel backlink profilini hızlıca anlamaya çalışırken işe yarayabilirler.
Ama şu hatayı yapmamak lazım: “Rakibin DR’si 70, benimki 42. O zaman onu geçemem.”
Böyle bir sonuç çıkaramayız. Çünkü DR ve DA Google’ın resmi metrikleri değil.
9. Bir sitenin DR’si yüksekse backlink mutlaka iyi midir?
Hayır. Bence pratikte en sık yapılan yanlışlardan biri bu.
Bir sitenin DR’si yüksek olabilir ama bağlantı alacağınız sayfa:
- Google’da görünmüyor olabilir
- Yıllardır güncellenmemiş olabilir
- Konunuzla alakasız olabilir
- Binlerce dış bağlantı içeriyor olabilir
- Sadece link satmak amacıyla hazırlanmış olabilir
Diğer tarafta daha düşük metrikli ama tam sizin sektörünüzde yayın yapan, gerçek okuyucuları olan ve doğal şekilde size atıf veren bir site olabilir. Ben ikinci bağlantıyı çoğu zaman daha anlamlı bulurum.
Metrik karar vermiyor, bize fikir veriyor.
Anahtar Kelime Zorluğu (Keyword Difficulty) konusunda söylediğimiz mantık burada da geçerli.
10. Sayfanın gücü ile domainin gücü aynı şey değil
Bu ayrım da önemli.
Çok güçlü bir haber sitesinin beş yıl önce yayınlanmış, hiç backlink almamış, hiç trafik almayan bir sayfasından link gelebilir.
Ya da daha küçük bir sektör sitesinin şöyle bir rehberinden bağlantı alabilirsiniz:
- Çok okunan
- Çok referans verilen
- Google’da iyi sıralanan
- Konuyla birebir ilgili
Bu yüzden backlink analizinde yalnızca domain seviyesine bakmak yeterli değil.
Linkin geldiği sayfayı da analiz etmek gerekiyor.
11. Link Equity nedir?
SEO’da sık kullanılan kavramlardan biri de Bağlantı Değeri (Link Equity). Çok basitleştirirsek bir bağlantının hedef sayfaya aktardığı sıralama sinyallerini ifade etmek için kullanılıyor. Eskiden buna çok sık “link juice” denirdi.
Ama burada da sanki her bağlantının içerisinde sabit miktarda bir SEO puanı varmış gibi düşünmemek gerekiyor. Google’ın bağlantı sistemleri zaman içinde çok daha karmaşık hale geldi. Kaynak sayfa, bağlantının bağlamı, bağlantı niteliği ve diğer sinyaller birlikte değerlendirilebilir.
12. Anchor Text nedir?
Bir bağlantıda tıklanabilen metne Bağlantı Metni (Anchor Text) diyoruz.
Örneğin SEO ajansı kelimesine link verildiyse anchor text “SEO ajansı”dır.
Anchor Text farklı şekillerde olabilir:
- Marka: İmza
- URL: imza.com
- Anahtar kelime: SEO ajansı
- Uzun ifade: SEO ajansı seçerken dikkat edilmesi gerekenler
- Genel ifade: buraya tıklayın
Doğal backlink profilinde bunların farklı türlerini görmek normal.
13. Her backlinkin anchor text’i anahtar kelime olmalı mı?
Hayır. Tam tersine sürekli aynı ticari anahtar kelimeyle bağlantı almaya çalışmak son derece yapay görünebilir.
Örneğin 500 backlinkiniz var ve 450 tanesinde anchor “en iyi seo ajansı”. Bu doğal bir referans profiline çok benzemiyor.
Gerçek hayatta insanlar markanıza şu şekillerde bağlantı verebilir:
- Marka adıyla
- URL ile
- Yazının başlığıyla
- Cümlenin doğal bir parçasıyla
Backlink çalışmasını sadece exact-match anchor üretme faaliyetine çevirmek bence yanlış.
14. Follow backlink nedir?
Normal bir HTML bağlantısında özel bir rel değeri yoksa genellikle standart bağlantı olarak değerlendirilir. Örneğin:
<a href="https://example.com">Örnek Site</a>SEO sektöründe buna genellikle “follow” veya “dofollow” deniyor. Aslında HTML’de rel="dofollow" diye bir özellik yok. Normal link zaten varsayılan bağlantıdır.
15. Nofollow nedir?
Bir bağlantıda rel="nofollow" kullanıldığında site sahibi Google’a bu bağlantıyla ilgili farklı bir ilişki sinyali vermiş olur.
Burada eski SEO bilgisini güncellemek gerekiyor. Eskiden nofollow çoğu zaman “Google bu linki tamamen yok sayar.” şeklinde anlatılıyordu.
Bugün nofollow, sponsored ve ugc gibi bağlantı nitelikleri Google açısından daha çok birer ipucu (hint) olarak değerlendiriliyor. Yani nofollow artık “bu link yokmuş gibi davran” şeklinde mutlak bir komut değil.
16. Sponsored nedir?
Ücretli bağlantılar için rel="sponsored" kullanılabilir. Örneğin şu kapsamda verilen bağlantılar:
- Reklam
- Sponsorlu içerik
- Ücretli yerleşim
Bu konu özellikle bir sonraki bölümde (28. bölüm) backlink satın alma konusuna geldiğimizde önemli olacak.
17. UGC nedir?
UGC, User Generated Content yani Kullanıcı Tarafından Oluşturulan İçerik.
Örneğin şunların içerisindeki bağlantılar rel="ugc" ile işaretlenebilir:
- Forum mesajları
- Blog yorumları
- Kullanıcı profilleri
18. Nofollow backlink değersiz midir?
Ben böyle bakmıyorum.
SEO açısından doğrudan etkisinin nasıl değerlendirileceği Google’ın sistemlerine bağlı. Ama backlinkin tek değeri sıralama sinyali değil.
Örneğin sektörün en büyük sitesinden gelen nofollow bir bağlantı:
- Referral traffic getirebilir
- Marka bilinirliği sağlayabilir
- Yeni müşteriler getirebilir
- Başka yayıncıların sizi keşfetmesine neden olabilir
- Markanızın web üzerindeki görünürlüğünü artırabilir
Bu yüzden backlink raporunda “Nofollow, çöpe at.” gibi bir yaklaşım bana doğru gelmiyor.
19. Ana sayfaya mı, ilgili sayfaya mı backlink almak daha iyi?
Bu tamamen amaca bağlı.
Bir haber sitesi şirketiniz hakkında haber yapıyorsa ana sayfaya link vermesi çok doğal olabilir. Ama bir makale “Espresso makinesi nasıl temizlenir?” konusunda sizin detaylı rehberinizi kaynak gösteriyorsa doğrudan o rehbere bağlantı vermesi daha anlamlı.
Ben mümkün olduğunca bağlantının kullanıcıyı gerçekten ilgili sayfaya götürmesini tercih ederim. Her backlinki ana sayfaya yönlendirmek doğal olmak zorunda değil.
20. Backlink sadece ana sayfaya geliyorsa ne düşünmeliyiz?
Yeni veya küçük işletmelerde bu normal olabilir. Marka haberleri, dizinler, şirket profilleri çoğunlukla ana sayfaya link verir.
Ama uzun yıllardır çok fazla içerik üreten bir sitede bütün backlinklerin yalnızca ana sayfaya geliyor olması da dikkat çekici olabilir.
Gerçekten iyi içerikler üretiyorsanız zaman içerisinde insanların şunlara doğrudan bağlantı vermesi beklenebilir:
- Araştırmanıza
- Rehberinize
- Aracınıza
- İstatistiğinize
- Ürününüze
Bu nedenle backlink profilinde hangi sayfaların link aldığına da bakmak gerekiyor.
21. Backlink profilinin doğal olması ne demek?
“Doğal backlink profili” deyince herkesin aklına farklı şey geliyor. Ben bunu daha basit düşünüyorum.
Gerçek dünyada bir marka web üzerinde büyüyorsa backlinkleri de çeşitli yerlerden gelir. Örneğin:
- Haber
- Sektör yayını
- İş ortağı
- Dernek
- Blog
- Müşteri
- Sosyal profil
- Etkinlik
- Üniversite
- Forum
- Ürün incelemesi
Anchor text’ler de farklı olur. Hedef sayfalar da farklı olur.
Backlinklerin hepsinin aynı gün, aynı formatta, aynı anahtar kelimeyle, benzer sitelerden gelmesi ise doğal bir marka büyümesine çok benzemez.
22. Çok hızlı backlink almak kötü mü?
Burada da otomatik bir kural koymamak gerekiyor.
Yeni bir startup çok büyük bir ürün çıkarır. Büyük teknoloji yayınları ve yüzlerce başka site aynı hafta haber yapar. Binlerce backlink gelir. Bu tamamen doğal olabilir.
Diğer tarafta hiç kimsenin bilmediği küçük bir site bir gecede 5.000 alakasız blogdan aynı anchor text ile backlink alıyorsa durum farklı.
Yani problem sadece hız değil.
Hızın nedeni ve backlinklerin yapısı.
23. Google link spam konusunda ne diyor?
Google bağlantıların sıralamayı manipüle etmek amacıyla oluşturulmasını Link Spam kapsamında değerlendirebiliyor.
Örneğin şunlar riskli alanlar:
- Sıralama amacıyla link alıp satmak
- Ürün veya hizmet karşılığında bağlantı almak
- Aşırı link takası
- Otomatik link oluşturma sistemleri
- Düşük kaliteli dizin bağlantıları
- Yoğun anahtar kelimeli widget linkleri
- Çok sayıda siteye dağıtılan footer bağlantıları
- Optimize edilmiş forum imza bağlantıları
Bir sonraki bölümde (28. bölüm), backlink satın alma kısmında buraya daha detaylı gireceğiz.
24. Backlink analizi yaparken neye bakıyorum?
Ben backlink profilinde kabaca şunları inceliyorum:
- Toplam backlink
- Referring domain
- Yeni ve kaybedilen backlinkler
- Link veren sitelerin kalitesi
- Konu alakası
- Link veren sayfaların kalitesi
- Anchor Text dağılımı
- Link verilen hedef sayfalar
- Follow / nofollow dağılımı
- Sponsored / UGC kullanımları
- Ülke ve dil dağılımı
- Sitewide linkler
- Şüpheli backlink artışları
- Rakiplerin backlink kaynakları
Ama listenin en başına şu soruyu koymak isterim:
Bu bağlantı neden var?
Cevabı mantıklıysa çoğu zaman iyi bir başlangıç noktasındayız.
25. Rakibin 10.000 backlinki varsa bizim de 10.000 backlink almamız gerekir mi?
Hayır. Rakibin 10.000 backlinkinin:
- 7.000’i aynı siteden olabilir
- 2.000’i eski veya değersiz olabilir
- 500’ü sitewide olabilir
- 300’ü alakasız olabilir
Geriye gerçekten değerli 200 link kalabilir. Bu yüzden backlink rekabetinde sayı karşılaştırması tek başına yanıltıcı.
Aynı şekilde “Rakibin DR’si 75.” demek de bize tek başına strateji vermez. Asıl soru:
Rakibin hangi bağlantıları gerçekten değer yaratıyor?
26. Yeni site neden eski siteyle aynı içerikle hemen yarışamayabilir?
İki site aynı kalite seviyesinde içerik yayınlayabilir.
Ama biri 10 yıldır sektörde. Yüzlerce güvenilir kaynak tarafından referans gösterilmiş. Markası aranıyor. Sektörde biliniyor. Diğeri dün açılmış.
Burada aradaki farkı sadece backlink sayısıyla açıklamak doğru olmaz. Ama web üzerindeki geçmiş ve referans ağı önemli bir fark yaratabilir.
Bu nedenle SEO’nun bazı bölümleri birkaç saatte düzeltilebilirken, otorite tarafı zaman isteyen bir alan. Gerçek bir marka ve referans ağı oluşturmak kısa yol işi değil.
27. Marka bahsetmesi backlink midir?
Teknik olarak link yoksa backlink değildir. Ama bence marka görünürlüğünü sadece backlink sayısıyla ölçmek de giderek eksik kalıyor.
Bir markadan şu yerlerde bahsediliyor olabilir:
- Haberlerde
- Forumlarda
- Sosyal medyada
- YouTube’da
- Sektör yayınlarında
Bu doğrudan backlink sayısına yazılmaz. Ama gerçek dünyada markanın tanınırlığının bir parçasıdır.
Bu konu özellikle yapay zekâ aramasında tekrar karşımıza çıkıyor; bunu Yapay Zekâ SEO kitabında anlatıyorum. Çünkü orada “Marka nerelerde ve nasıl geçiyor?” sorusu çok daha önemli hale geliyor.
28. Backlink hedef değil, sonuç da olabilir
Bence backlink konusunda en sevdiğim yaklaşım bu.
Şöyle düşünebiliriz: “Nasıl backlink alırım?” yerine bazen şunu sormak gerekiyor:
“İnsanlar neden bu sayfaya backlink versin?”
Örneğin şunları hazırlarsanız bağlantı verilecek bir sebep oluşturursunuz:
- Özgün araştırma
- Sektör verisi
- Ücretsiz araç
- Hesaplama aracı
- İnfografik
- Faydalı rehber
- Benchmark
- Araştırma raporu
Bir sonraki bölümde (28. bölüm) güçlü backlink kazanma yöntemlerinde bu konuya daha detaylı gireceğiz.
29. Otoriteyi tek bir puanla ölçmeye çalışmayın
Bence bu bölümün en önemli noktalarından biri bu.
SEO aracı bize şunları gösterebilir:
- DR 72
- DA 65
- Authority Score 68
Bunların hepsi analiz için faydalı olabilir. Ama hiçbiri:
Google’ın o siteye verdiği resmi otorite puanı değildir.
SEO uzmanı olarak araçların verisini kullanmalıyız. Ama aracın metriğini Google’ın algoritması zannetmemeliyiz.
Önceki bölümlerde söylediğimiz gibi:
Araçlar karar vermez. Bize karar verebilmek için veri sağlar.
Sonuç olarak
Backlink sayısını artırmak backlink stratejisi değildir.
100.000 backlinkiniz olabilir ama bunların gerçekten kaçı:
- İlgili bir siteden geliyor?
- Güçlü bir sayfada bulunuyor?
- Editoryal olarak verilmiş?
- Gerçek kullanıcı getiriyor?
- Markanız için anlamlı?
- Doğal bir referans oluşturuyor?
Bence önemli olan bunlar.
Backlink hâlâ Google’ın temel sıralama mantığının önemli parçalarından biri. Ama artık mesele sadece link almak değil.
Doğru bağlamda, doğru kaynaktan, anlamlı bir referans kazanmak.
Ben backlinke biraz şöyle bakıyorum:
Bir web sitesi başka bir siteye neden referans olur?
Bu sorunun cevabı mantıklıysa, backlinkin de anlamı vardır.
Ve belki bu bölümün en önemli cümlesi şu:
İyi backlink satın alınmış bir sayı değil, hak edilmiş bir referans gibi görünür.
Önceki: 26. Bölüm, Birden Fazla Ülkeye SEO Nasıl Yapılır? · İçindekiler · Sonraki: 28. Bölüm, Güçlü Backlink Nasıl Kazanılır?
Bu bölümün ilk hali X’te yayınlandı (1 Ekim 2026).